DOLAR 9,3145
EURO 10,8365
ALTIN 529,57
BIST 1.430
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Giresun 16°C
Kuvvetli Sağanak
Giresun
16°C
Kuvvetli Sağanak
Çar 15°C
Per 17°C
Cum 21°C
Cts 20°C

1930’LARDAN 1950’LERE GİRESUN’DA RADYO (1)

31.08.2021
17
A+
A-

Radyo, insanlık tarihi için önemli bir buluş olarak dünyanın farklı bölgelerindeki birçok bilim adamının katkılarıyla 19. yüzyıl sonlarıyla 20. yüzyıl başlarında ortaya çıkmıştır. Bazı kaynaklarda, 1895’te Bologna’da Marconi’nin, bazı kaynaklarda ise Tesla’nın adı, ilk radyo konusunda öne çıkmaktadır (Tuğrul Eryılmaz, “Radyo ve Radyoculuk”, Radyo ve Radyoculuk, İletişim yay., İstanbul 2005, s. 89).

Elbette ki ilk zamanlarında bugünkü manada bir radyo yoktur. Sonraki dönemlerde gitgide geliştirilecek, bir asır sonra radyo, günümüzdeki halini alacaktır. Amatör radyoculuk bu yıllarda başlasa da dünyada radyo yayıncılığının düzenli olarak faaliyete geçmesi 1920’li yıllardır. Türkiye düzenli radyo yayıncılığı konusunda diğer ülkelere kıyasla geç kalmamıştı. Türkiye’de ilk amatör radyo deneyimi 1921-1923 yıllarında gerçekleşmişti (Mihalis Kuyucu, “Türkiye’de Özelleşen Radyo Yayıncılığının 25. Yılında Sorunlar ve Çözüm Önerileri”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, c. 8, sayı: 37, 2015, s. 912).

ABD, 1917-1921 sürecinde, İngiltere 1921’de BBC Radyosu’nun kurulmasıyla, Sovyetler Birliği ve Fransa 1922’de, Almanya 1923’te, İtalya 1924’te, Türkiye ise 1927’de düzenli radyo yayıncılığına başlamıştı (Yasemin Doğaner, “Atatürk Döneminde Radyo”, Türkler, c. 18, 2002, s. 377).

Radyonun bir kitle iletişim aracı haline gelmesi ise Batı’da 1930’larda, Türkiye’de ise 1940’larda gerçekleşmişti (Eryılmaz, a.g.e., s. 91).

Radyonun ilk dönemlerinde, Türkiye’de yayın saatleri kısıtlıydı. 3,5 saat gibi bir süreyle sınırlı olan yayın süresi git gide arttırılmıştır (Doğaner, ag.e., s. 377-378). Radyo yayınlarının, İkinci Dünya Savaşı yıllarında ve öncesinde her ülkede olduğu gibi devlet politikalarının tanıtımını ve propagandasını yapmak, haber, eğitim ve müzik programları yapmak, ülkede ve dünyadaki gelişmeleri halka duyurarak halkı bilgilendirmek, ülkenin en ücra köyündeki insanlara dahi ulaşabilmek gibi işlevleri olmuştur. Türkiye’de radyonun kurulmasında; radyo kurulması fikrini Gazi Mustafa Kemal’e taşıması ve ilk radyonun finansmanlığını üstlenmesiyle dönemin İş Bankası Genel Müdürü Celal Bayar’ın girişimleri ve katkıları büyük olmuştur (Nurgün Koç, “Cumhuriyet’in İlk Yıllarında Radyo”, Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları Dergisi, sayı: 15, 2012, s. 78-79; İbrahim Sena Arvas, “Türkiye’nin Radyo İle Tanışması ve Türk Telsiz Telefon Anonim Şirketi”, Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, c. 4, sayı: 2, Aralık 2018, s. 414).

3 Ocak 1936 tarihli bir belgede; Cumhuriyet Halk Fırkası’nca, Halkevlerine; radyosunun bulunup bulunmadığı, var ise markası ve elektrik cereyanı ile çalışıp çalışmadığı gibi hususlar sorulmuştur. Yanı sıra yurttaşların Halkevinde toplanabileceği bir salonun olup olmadığı da yazılı olarak sorulmuştur. Bu dönemlerde Halkevlerinde insanların topluca yararlanabileceği bir radyo hizmetinin sağlanması yoluna gidilmiştir (BCA, 490 01 00 00 3 12 1 1).

21 Haziran 1938’de, Başvekâlet İstatistik Umum Müdürlüğü’nün, Umum Müdür Celal Bayar imzasıyla, Türkiye’deki radyo miktarına yönelik “P.T.T.  idaresile mutabık kalınarak toplanan” bilgileri Başvekâlet’e ilettiğini görüyoruz:

  1. Coğrafi inkısam:

Faal Makine Sayısı

Ankara: 5.016

İstanbul: 16.933

Diğer Vilayetler: 9.389

Yekûn: 33.753

2.Kullanış yerlerine göre inkısam:

Evlerde: 31.315

Müesseselerde: 578

Umumi yerlerde: 1.551

Saire: 309

Yekûn: 33.753 (BCA 030 10 00 00 24 138 16 1).

(Devam edecek)

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.